De vraag naar de mens als grondvraag van de filosofie

In de Oudheid geeft de Egyptische sfinx een raadsel op: Wat is de mens, wie denken we te zijn? Van de menselijke natuur bestaat geen eenvoudige definitie. Integendeel, en we weten dit al heel lang. Toch laten we ons niet ontmoedigen. Die belangrijke vraag houdt ons al eeuwen bezig, onontkoombaar lijkt het. De reden is ongetwijfeld dat die vraagt ook onszelf treft.

Als we ervan uitgaan –- zoals vaak wordt beweerd -- dat filosofie leeft van het vragen, is er dan van die kant een bijdrage te verwachten die ons op het spoor kan brengen van een antwoord?   

In deze cursus willen we vanuit een vragende houding het gesprek zoeken met denkers die, wellicht, juist in hun verscheidenheid, ons  misschien kunnen helpen bij wat we het echt-menselijke kunnen noemen. 

 We richten ons hierbij op de volgende opvattingen::

  • Voortreffelijkheid volgens Aristoteles
  • De kunst om te leven is de belangrijkste kunst volgens de Stoïcijn Epictetus
  • Pessimisme is iets anders dan somberheid, volgens Arthur Schopenhauer
  • Gewoonte: onderschat, maar van grote betekenis volgens William James
  • Existentiële vrijheid: Jean-Paul Sartre
  • Wij weten meer dan we bewust zijn, stelt Maurice Merleau-Ponty
  • Onze opdracht tot mondigheid is wat ons menselijk maakt: zegt Immanuel Kant
  • We zijn (bijna) even dierlijk als menselijk, zegt Adolf Portmann
  • De mens is principieel ongrijpbaar, zegt Friedrich Nietzsche.

Een syllabus met korte, vertaalde teksten van deze auteurs is een week voor aanvang bij de SOOP beschikbaar.

Deze voorjaarscursus bestaat uit 10 wekelijkse bijeenkomsten. De cursus is een licht gewijzigde versie van najaar 2025.

Praktische informatie

Data: 24 februari 2026 t/m 28 april 2026 (10 bijeenkomsten)
Tijd: dinsdag van 14.00 - 16.00 uur
Locatie: de SOOP, kamer 6
Docent: Bart Voorsluis
Kosten: € 30,-

De cursus is inmiddels volgeboekt.